حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2275

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

را ، كه جزء دولت پارت ميشناختند ، غارت كرد ( سترابون ، كتاب 11 ، فصل 14 ، بند 15 - ژوستن ، كتاب 38 ، بند 3 ) . سترابون گويد ، كه اين صفحات در نزديكى نينوا و اربيل واقع بود . بنابراين وقتى كه مهرداد دوّم پارت شنيد ، كه سولّا از طرف سناى روم بآسياى صغير بسفارت ميآيد ، تا مسئله كاپادوكيّه را تسويه كند ، سفيرى اربازوس نام نزد وى فرستاد ، تا پيشنهاد كند ، كه يك پيمان تعرّضى و دفاعى بين دولتين بسته شود . سولّا از پذيرفتن چنين پيشنهادى شانه خالى كرد و به اين عذر ، كه چنين اختياراتى از طرف سناى روم ندارد ، مسئله را مسكوت گذارد ، ولى روابط دوستانه‌اى بين دولتين برقرار گرديد . قابل ذكر است ، كه چون ارباز سفير مهرداد بايران برگشت و اين شاه دانست ، كه سولّا سفير روم مقام محترم را بين پادشاه كاپادوكيّه و سفير ايران اشغال ميكرده ، از سفيرش سلب حيات كرد ، كه چرا مقام دولت پارت را حفظ نكرده ( پلوتارك ، كتاب سولّا ، بند 6 ) . بعد تيگران بر تعرّضات خود نسبت بپارت افزود ( پلوتارك ، لوكولّوس ، بند 14 ) و كردون ( كردستان ) را ، كه دولت تحت الحمايه پارت بود ، از آن انتزاع كرد ، ولى كيفيّات اين جنگ را نميدانيم ، حتّى معلوم نيست ، كه اين واقعه در سلطنت مهرداد بزرگ رويداده يا بعد از او . چون ژوستن مهرداد دوّم را با مهرداد سوّم مخلوط كرده ، حل مسئله مشكلتر گرديده . محقّقين سلطنت مهرداد دوّم را بين 124 و 76 ق . م ميدانند . بنابراين سلطنت او 48 سال دوام يافته . مهرداد دوّم يكى از شاهان بزرگ پارت بود و هرچند در مقابل تيگران بهره‌مندى نداشت ، ولى شكستى ، كه به سكاها در مشرق ايران داد ، خيلى مهم بود ، زيرا خطر مردمان شمالى را از آسياى غربى ردّ كرد . بنابراين او را يكى از شاهان بزرگ ايران بايد دانست .